1 Wilders lijkt wat in de war

Wilders zegt in HP DE TIJD dat zijn partij (de Partij voor de Vrijheid) ervoor wil zorgen dat de Europese Unie kleiner wordt. ‘Europa dient minder invloed te krijgen en minder geld. De nadruk moet weer helemaal terug naar interne markt, de economie. Op termijn kunnen we dan weer rustig zonder een Europees Parlement’, aldus Wilders. Is dit dezelfde Wilders die een mok van Reagan (voormalige President van de Verenigde Staten van Amerika) in zijn kamer van het Binnenhof had staan? Wilders is ook tegen een krachtig Europees immigratiebeleid. Hij heeft ook geen vertrouwen in Europa op dit punt. Hoe kan een man met zo weinig vertrouwen en zoveel wantrouwen een leider van een partij met het etiket ‘vrijheid’ in de naam zijn? Leg me dat eens uit. Op maatschappelijke problemen met een grensoverschrijdend karakter ontstaan binationale, Europese spanningen. Denk aan het immigratiedossier. En dit kan uiteindelijk vrede, veiligheid en vrijheid onder druk zetten. De ‘founding fathers’ van Europa hebben gezworen dat Europa hier de rol van betekenis moet spelen. Door goed Europees beleid te ontwikkelen worden Europese spanningen juist afgebouwd. Dit lijkt aardig op de ontstaansgeschiedenis van de Verenigde Staten van Amerika. Wellicht verschillen onze opvattingen over wat vrijheid betekent. Ik wil over vrijheid wat meer vertellen.

Nederlands- Duits bezoek aan Biervliet

Biervliet Zeeuws-Vlaanderen

Sinds 2005 ben ik getrouwd met een Duitse. Via mijn vrouw ben ik bevriend geraakt met een kunstenaarspaar uit Frankfurt (zeg maar “Frieda und Bert”). Bert is nu ruim 80 jaar en heeft de oorlogsjaren meegemaakt. Op 17/18 jarige leeftijd moest hij dienen in het Duitse leger en maakte zo de laatste maanden van de oorlog mee. Hij heeft een aantal tekeningen van die tijd gemaakt. Nu is hij architect in ruste.

In Nederland wordt nog gesproken over de tweede wereldoorlog (WOII). In het bijzonder in de maand mei frissen we ons collectieve geheugen weer even op. Ik vind dat belangrijk. Het Nederlandse beleid is erop gericht de waarde van vrijheid en de gruwel van oorlog levend te houden voor de samenleving. Daarbij wordt recent ook meer aandacht besteed aan het betrekken van nieuwe groepen Nederlanders bij dit proces, zodat iedereen in Nederland beseft wat vrijheid en democratie betekend. In Duitsland is dit maatschappelijke debat minder uitgesproken. De trap, WOII, wij en schuldvraag is snel gemaakt. En kan het publieke debat over vrijheid en democratie gemakkelijk doen verstillen. Het is mijns inziens nooit goed een land collectief schuldig te verklaren. Die tijd lijkt nu ook voorbij. Duitsland laat al vele decennia op andere manieren zien hoe belangrijk zij vrede en democratie vindt. Bijvoorbeeld door de nimmer aflatende bijdragen aan het Europese project en de Verenigde Naties. Met een Verenigd Europa is de kans aanzienlijk kleiner geworden dat we de verschrikkingen van WOII nog eens meemaken op het Europese continent.

Die gedachte dient wel levend gehouden te worden. Wellicht is het uiteindelijk wenselijk dat op alle scholen in Europa de Europese geschiedenis verteld wordt. Onafhankelijk van de nationale inkleuring. De kennis over de eenwordingsgeschiedenis van Europa bindt alle Europeanen. Dit zou het nationale debat over gebeurtenissen binnen die geschiedenis moeten kunnen overstijgen. En biedt dan kinderen uit alle lidstaten een kans om mee te doen. Onze kinderen van Europa dienen – vrij van nationale grenzen - vanuit Europees perspectief de lessen te kunnen trekken uit de gebeurtenissen uit het verleden op het Europese continent.

Begraafplaats Biervliet

Bert vertelde mij over die laatste maanden van de oorlog in 1945. Hij heeft gelukkig geen mensen gedood. Hij werd samen met 4 andere Duitse soldaten uiteindelijk door de geallieerden opgepakt in oktober 1944 in Biervliet (Zeeuws- Vlaanderen). En daar ben ik met hem heengereden. We hebben het kerkje met prachtige (helaas wat vervallen) begraafplaats bekeken. En de greppel van waaruit hij kon ontsnappen (van een Canadese tank) naar een kelder bij een boerenfamilie. Tegenover de kerk was een man in de tuin aan het werk. Ik sprak hem aan en vertelde dat wij graag de kerk van binnen zouden willen bekijken. We raakten in gesprek en ik vertelde hem dat Bert één van de vijf overgebleven soldaten was uit die nacht in oktober 1944, toen Biervliet bevrijd werd. Voordat wij het wisten stonden we in de huiskamer met de familie te praten. De man vertelde ons dat hij zijn vader had verloren in de oorlog. Zijn moeder had een dagboek bijgehouden van de oorlogsdagen en leefde nog. We waren eigenlijk allemaal onder de indruk van deze toevallige ontmoeting.

De Biervlieters kennen de geschiedenis van de WOII vanuit het perspectief van bezette burgers. Als dorpelingen ondergedoken in de kelders van het dorp wachtend op bevrijding door de geallieerde troepen. Van verhalen over onze helden, de verzetstrijders en de geallieerde troepen. Er is maar weinig bekend over de achtergrond van de Duitse soldaten. Wat waren dat voor mensen? Dat is denk ik ook belangrijk te weten om tot toenadering en mogelijk verzoening te kunnen komen. Bert kende de geschiedenis van de Biervlieters ook niet en wilde weten hoe zij die laatste oorlogsmomenten beleefd hadden. Dat moment in die huiskamer was een moment waarop een nieuwe brug ontstond. Een brug van verzoening en wederzijds begrip. Een brug opgehangen aan touwen uit het verleden, die de direct betrokkenen nooit zullen vergeten.

Bert heeft wat kunnen vertellen over zijn achtergrond en hoe hij in de oorlog verzeild is geraakt. De periode van gevangenschap en de tijd daarna. Hoe twee maanden in dienst, zijn leven compleet heeft veranderd. De vader des huizes vertelde over de nacht van de bevrijding. En hoe de dorpelingen vanuit de kelders de geluiden van tierende granaten en doffe dreunen van inslagen konden horen. Iedereen was doodsbang en opgewonden. Men verlangende naar de vrijheid. De kleindochter van de familie heeft een 'echte' Duitse soldaat uit de WOII kunnen zien en waarschijnlijk stelt ze later vast dat dit noodlot iedereen kan treffen. Politici dienen te proberen – uit alle macht- de voedingsbodem voor haat en oorlog weg te nemen. En de maatschappelijke omstandigheden zo te rangschikken dat een samenleving kansen blijft bieden aan iedereen. En mensen niet uitgesloten worden vanwege culturele achtergrond, geloofsovertuiging en kleur van de huid.

Nee, ik ben het dus niet eens met Wilders’ uitspraken in HP (december 2008). Europa gaat niet alleen over economie en interne markt! Europa gaat juist ook over het veiligstellen van vrede, veiligheid en democratie op het Europese continent. Dit gebeurt ook door actuele Europese spanningen weg te nemen, zoals op het terrein van immigratie. Het Europese Parlement speelt daarin een belangrijke rol. Hier vindt het publieke debat plaats door de democratisch gekozen volksvertegenwoordiging. Wilders wil af van het Europese Parlement (EP). Zonder EP geen politiek debat en mogelijkheid tot publieke betrokkenheid. Is Wilders voor herinvoering van de politiek van de 'achterkamertjes'? Zonder parlementaire democratie nemen maatschappelijke spanningen alleen maar toe. En wordt onze vrijheid uiteindelijke op het spel gezet. 

Duurzame vrede is ingebed in zowel de economische als politieke samenwerking die we vormgeven in de Europese Unie. Europa zonder democratische vertegenwoordiging is ondenkbaar.

*******