Wat gaat Europa doen?

De vraag is nu wat de Europese Ministers van Financiën gaan ondernemen als de nationale huizenmarkten verder gaat dalen. Het Verenigd Koninkrijk gaat waarschijnlijk risicovolle waardepapieren opkopen en dit betekent dat het risico nog zwaarder bij de belastingbetaler terecht komt. Is dit ons voorland en willen wij dat of zijn er andere manieren om de gevolgen van de nu economische crisis te verzachten?

Hoe dan ook, als oud ING bankmedewerker, vind ik dat er een parlementair onderzoek moet komen – en zo snel mogelijk – naar het groepsdenken en risicogedrag binnen de bank- en verzekeringssector, de rol van de toezichthouder(s) en die van de crisismanagers (politiek) op dit moment. Er kan nu groepsdenken in de politiek ontstaan, waardoor wij verkeerde beslissingen nemen. De Tweede Kamer moet derhalve nadrukkelijker betrokken worden bij het debat over de beslissingen, idem het Europees Parlement.

Wie gaat betalen?

Enerzijds hebben de topmensen vanuit het bankwezen jarenlang geroepen dat zij zichzelf en het topkader moesten belonen naar internationale maatstaf om te zorgen dat “topmensen” niet naar Amerika en het Verenigde Koninkrijk zouden verdwijnen. De winstgevende woekerpolis ging hand in hand met de onevenredig hoge beloning van het topkader. Anderzijds blijkt nu achteraf dat ditzelfde topmanagement beleggingsrisico’s niet voldoende heeft onderkend, waardoor de belastingbetaler nu dat risico moet overnemen door het verstrekken van miljarden leningen. Een bankdirecteur schreef: “Normaliter nemen wij alleen berekenend risico en gaan wij geen deals aan als we niet van de hoed en de rand weten. In deze situatie deed iedereen het dus waarom wij dan ook niet.” Ik heb moeite met wat er gebeurd is in de bank- en verzekeringswereld en ik zou daar als politicus graag meer over willen leren. Dit betekent dat bankdirecteuren nog meer openheid van zaken dienen te geven over wat er is gebeurd, wat er nog te verwachten is en hoe risico's in de toekomst beter beteugeld gaan worden.

Unico's appèl

Vanuit mijn cultureel antropologische achtergrond doe ik een appèl op u allen. Volg nu niet zomaar uw regeringen, maar denk kritisch een paar stappen verder. In scenario’s. Mijn mening is dat we nu niet verder moeten gaan in het lenen aan financiële instellingen. We weten niet eens precies wat de uitstaande risico’s zijn bij de banken. Hoe kan je dan praten van een goede investering als je als Staat banken geld in miljarden toeschuift? Minister Bos heeft veel uit te leggen. Denk aan het scenario waarin de banken 10% aan waarde op hun hypotheekportefeuille gaan verliezen, als de Nederlandse huizenmarkt verder gaat dalen. Dat gaat mijns inziens dit jaar nog gebeuren.

De spaargarantie moet terug naar een voor de Staat betaalbaar risico en we moeten proberen ons financiële hart los te koppelen van de grootste financiële risico’s van dit moment. Dus een verbod op het aankopen van hypotheekpakketjes uit de USA, VK en Spanje aan die financiële instellingen die staatssteun hebben ontvangen. Verder mogen banken alleen extra geld ontvangen als de risico’s volledig zichtbaar zijn voor de komende vijf jaar uitgedrukt in verschillende scenario’s. Dus eerst 100% transparantie, alvorens een extra staatsgarantie.

Vertrouwen en beleggers

Een bekende heeft al zijn pensioengeld in Fortis geïnvesteerd (zelfstandige) en nu is dat niets meer waard. Waarom heeft de Staat alleen spaarders als – goede burgers- garant gesteld? De beleggers – inclusief de pensioenfondsen – worden mijns inziens te veel als speculanten weggezet, maar zijn juist voor ons vrije- markt systeem van fundamenteel belang. De financiële wereld heeft aan veel vertrouwen ingeboet. Hoe bouwen we nu een nieuw financieel systeem op dat transparant is, risico's duidelijk schetst, financiële instellingen nadrukkelijker verantwoordelijk maakt en beleggers vertrouwen geeft?

Ten slotte, wat doet de maatschappij met de direct verantwoordelijken van één van de grootste financiële wanpraktijken aller tijden? De burgers zullen hieraan misschien wel 10 jaar meebetalen. Wie is verantwoordelijk en hoe gaan we daarmee om als samenleving? Er staan te veel financiële zekerheden van burgers op het spel om nu niet de kat de bel aan te binden.